“Shteti ka nevojë për ndryshim thelbësor”: Cilat i konsiderojnë të rinjtë sfida më të mëdha në Maqedoninë e Veriut?
Publikuar: 26 jan 2026 Koha e leximit: 6 minuta Sdílet: Sdílet článekMbështetja e shoqërisë civile dhe rezistenca klimatike janë shtyllat kryesore të punës sonë. Prandaj, vendosëm të bashkëpunojmë me disa organizata joqeveritare në Maqedoninë e Veriut për të promovuar ekonomi qarkulluese dhe mbrojtje të mjedisit, parimisht në mesin e të rinjve. Maqedonia e Veriut përballet me çështje të ndryshme mjedisore dhe probleme tjera kryesisht që i tangojnë të rinjtë. I diskutuam këto çështje me një përfaqësues të njërës prej këtyre organizatave që e mbështesim dhe i dëgjuam mendimet e të rinjve nga Maqedonia e Veriut.
Ivan Jovanov është drejtor ekzekutiv i LEAD. E themeluar në vitin 2016, kjo organizatë joqeveritare e Maqedonisë drejtohet nga disa njerëz. LEAD punon ngushtë me të rinjtë, në përforcimin e kapaciteteve dhe bashkëpunimin e tyre me të rriturit. Qëllimi i tyre i përgjithshëm është kontributi për një shoqëri më të mirë.
Me LEAD dhe organizatat tjera në Maqedoninë e Veriut bashkëpunojmë për promovimin e ekonomisë qarkulluese dhe mbrojtjen e mjedisit mes grupeve të të rinjve. Siç thotë Ivani, këto janë disa prej temave që duhet t’i trajtojë Maqedonia e Veriut. Ai thotë,
Përveç ndotjes, vendi përballet edhe me menaxhim joefikas të mbeturinave. Gjatë shëtitjeve nëpër zona urbane apo rurale, mund të hasen mbeturina e madje edhe depo të paligjshme. Ivani vë përmend një kontradiktë që e vëren kur flet për mbeturinat e krijuara nga banorët lokalë dhe sjelljen e tyre në jetën private. Ai thotë:
Siç përmend Ivani, ende mungon ndërgjegjja për mjedisin në Maqedoninë e Veriut. Sipas Ivanit edukimi për mjedisin nuk është i mjaftueshëm nëpër shkolla. Aktivistët dhe OJQ-të janë burimet parësore të informacioneve për edukimin e njerëzve rreth çështjeve mjedisore në Maqedoninë e Veriut.
Braktisja e shtetit mund të mos jetë gjithmonë zgjedhja më e mirë
Një nga fushat më vitale të ekspertizës të LEAD-it është puna me të rinjtë dhe përforcimi i kapaciteteve të tyre dhe zhvillimi i tyre personal. Ivani thotë se afro gjysma e të diplomuarve të shkollave të mesme mendojnë për largim nga shteti, largimi i kuadrove profesionalë është një problematik me të cilën Maqedonia e Veriut duhet doemos të përballet.
Largimi i kuadrove profesionalë është një problem shumë i madh për shtetin, dhe Ivani përshkruan tre prej arsyeve më të mëdha pse të rinjtë mendojnë të largohen nga shteti.
Përveç kërkimit të një pune me pagë më të mirë ose për një karrierë më të mirë, të rinjtë nga Maqedonia e Veriut gjithashtu kërkojnë edhe të edukohen jashtë shtetit. Siç thekson Ivani, shtetet evropiane janë vendet më tërheqëse për të rinjtë nga Maqedonia e Veriut, veçanërisht Sllovenia, ku mund të studiojnë falas. Sidoqoftë, kjo nuk vlen për fushën e TI-së e cila njihet për cilësinë e lartë në Universitetin e Shkupit.
Mendimet e të rinjve i theksojnë sfidat e lartpërmendura. Kishim mundësinë t’i dëgjojmë qëndrimet e të rinjve nga Maqedonia që marrin pjesë në aktivitetet e LEAD-it. I pyetëm për sfidat më të mëdha në Maqedoninë e Veriut sipas tyre:
Shoqëria civile është në rritje
Sidoqoftë, Ivani thekson gjithashtu disa zhvillime pozitive lidhur me rritjen e shoqërisë civile. Gjithnjë e më shumë organizatat dhe aktorët janë gati të bëhen pjesë e shoqërisë civile, gjë që është vërejtur edhe nga autoritetet kompetente. Kohët e fundit, janë krijuar disa grupe ndërqeveritare për aktorët e shoqërisë civile. Por, sipas Ivanit, deri tani, kanë funksionuar vetëm si një platformë diskutimi, dhe jo për të bërë ndryshime prej të cilave do të përfitojë shoqëria civile.
Ivani thotë se gjatë disa viteve të fundit, paraqiten gjithnjë e më shumë aksione klimatike dhe organizata joqeveritare “të gjelbra”, si dhe aktivizëm në sektorë tjerë, siç janë të drejtat e njeriut, të drejtat e komunitetit LGBTK+, aktivizmi shëndetësor dhe fushatat për mbledhje fondesh. Ato gjithashtu e shfrytëzuan fushatën për financim grupor si pjesë e një prej aktiviteteve të tyre me nxënësit e shkollës së mesme.
Na vjen mirë që së bashku me mbështetjen e Bashkimit Evropian mund të kontribuojmë në rritjen e shoqërisë civile të Maqedonisë dhe në rritjen e vetëdijes për mjedisin. Përveç LEAD-it, mbështesim edhe OJQ tjera, promovojmë ekonomi qarkulluese dhe i përfshijmë të rinjtë lidhur me çështjet mjedisore.
Projekti “Shoqëria civile dhe të rinjtë për zhvillim gjithëpërfshirës dhe të qëndrueshëm përmes ekonomisë qarkulluese në Maqedoninë e Veriut” financohet nga Bashkimi Evropian. Udhëheqës i projektit është “People in Need (PIN) në partneritet me ARNO, LEAD dhe Ekovita.
“Ky botim financohet nga Bashkimi Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e “People in Need” dhe nuk pasqyron domosdoshmërish pikëpamjet e Bashkimit Evropian.
