„Земјата има потреба од фундаментална промена“: Кои предизвици младите ги сметаат за најголеми во Северна Македонија?

Иван Јованов е извршен директор на LEAD. Основана во 2016 година, оваа невладина организација сега ја водат седум лица. LEAD тесно соработува со младите, зајакнувајќи ги нивните капацитети и соработката со возрасните. Нивната главна цел е да придонесат за подобро општество. 

Работиме со LEAD и други организации во Северна Македонија за промоција на циркуларната економија и заштитата на животната средина кај младите. Како што вели Иван, ова се некои од темите со кои Северна Македонија треба да се справи. Тој вели: 

Покрај загадувањето, земјата се соочува и со неефикасно отстранување отпад. Додека шетате низ урбани области или рурални предели, може да најдете ѓубре и дури и нелегални депонии. Иван ја спомнува контрадикцијата што ја забележува кога зборува за отпадот создаден од локалното население и нивното однесување во приватниот живот. Тој вели:

Како што спомнува Иван, еколошката свест сè уште недостасува. Eколошкото образование во училиштата исто така не е доволно. Активистите и невладините организации се главни извори на информации за едукација на луѓето за еколошките прашања.

Заминувањето од земјата можеби не е секогаш најдобар избор

Една од најважните области на експертиза на LEAD е работата со млади луѓе и зајакнувањето на нивните капацитети и личен развој. Иван вели дека речиси половина од дипломираните средношколци размислуваат да ја напуштат земјата; одливот на мозоци е прашање кое е исто така важно. 

Одливот на мозоци е огромен проблем за земјата, а Иван ги опишува трите од најголемите причини зошто младите размислуваат за преселба во странство.

Покрај барањето подобро платени работни места или поветувачки кариерни перспективи, младите од Северна Македонија исто така бараат подобро образование во странство. Како што вели Иван, европските земји се меѓу најпривлечните за младите, особено Словенија, каде што можат бесплатно да студираат. Сепак, ова обично не се однесува на ИТ областа, која е добро познато дека е со висок квалитет на Универзитетот во Скопје.

Мислењата на младите ги нагласуваат горенаведените предизвици. Имавме можност да ги слушнеме мислењата на младите кои учествуваат во активностите на LEAD. Ги прашавме за најголемите предизвици во земјата според нив:

Граѓанското општество е во подем

Сепак, Иван забележува и некои позитивни случувања во однос на растот на граѓанското општество. Сè повеќе организации и актери се подготвени да бидат дел од граѓанското општество, што и управните власти го забележаа. Во последно време се создадени некои меѓувладини групи со граѓанското општество. Сепак, според Иван, тие воглавно делуваат само како платформа за дискусии, наместо да прават промени кои се корисни за граѓанското општество.

Иван вели дека во последните неколку години се појавија и повеќе климатски акции и зелени невладини организации, како и активизам во други сектори како човекови права, ЛГБТК+ права, здравствен активизам и кампањи за собирање средства (краудфандинг). Тие исто така користеа кампања за собирање средства како дел од една од нивните активности со средношколци. 

Среќни сме што заедно со поддршката од Европската Унија, можеме да придонесеме за растот на граѓанското општество на Северна Македонија и да ја зголемиме еколошката свест. Покрај LEAD, поддржуваме и други невладини организации, промовираме циркуларна економија и ги вклучуваме младите во прашања поврзани со животната средина. 

Проектот „Граѓанското општество и младите за инклузивен и одржлив развој преку циркуларна економија во Северна Македонија“ е финансиран од Европската унија. Лидер на проектот е People in Need (PIN), во партнерство со АРНО, ЛЕАД и Ековита.
Оваа публикација е финансирана од Европската Унија. Нејзината содржина е исклучиво одговорност на ПИН и не мора да ги одразува ставовите на Европската Унија.