Крушево: Патувањето на еден северномакедонски град кон чист воздух и циркуларна економија

Објавено: 23.6.2026 Време за читање: 3 минути

Крушево, највисокиот град во Северна Македонија, е дом на Feel Krusevo - локална организација што го поддржува туризмот и се грижи за животната средина. Работата на Feel Krusevo е доказ за позитивната моќ на локалната акција.

Крушево: Патувањето на еден северномакедонски град кон чист воздух и циркуларна економија
© Foto: Eva Mrázková

Посетуван од туристи од целиот свет, луѓето ги привлекува Крушево со прекрасните планини, природата и спортските можности, како што се параглајдинг и скијање. Како што растеше популарноста на Крушево, така растеше и потребата да се поврзат сите неформални групи што работат на развојот на туризмот - токму во таа празнина се појави Feel Krusevo.

Кој го познава градот подобро од градоначалникот?

Лефкија и Мери се срцето на Feel Krusevo. И двете се родени во градот, а Лефкија е поранешна градоначалничка на Крушево.

„Блиску соработуваме со локалните институции за да ги промовираме туризмот и културата на Крушево, а особено влашката заедница и нејзината историја“, вели Лефкија.

Влашката заедница значително влијаела врз историјата и архитектурата на Крушево. Власите се населиле во градот во текот на 18 век. Feel Krusevo направи изложба за Власите и нивната култура, а организира и тематски вечери на кои се служи традиционална храна, како што се плацинта (традиционален благ посен крушевски колач, со масло, брашно и вода), питулици (слоевити палачинки), пита со тиква и макало (сушена пиперка со праз).

Работејќи со локалните туристички даватели на услуги, Feel Krusevo забележа значителен проблем што негативно влијае и врз туризмот и врз квалитетот на животот на локалното население: локалната депонија. Лоцирана на работ на градот, депонијата ја загадува животната средина, особено при палење.

„Ако не се вклучиме, може многу да изгубиме. Сакаме туристите повторно да се враќаат во нашиот град, а не да бидат обесхрабрени од мирисот на депонијата“, вели Мери.

Како што посочуваат, Крушево е меѓу петте најдобри дестинации за параглајдери, а чадот од депонијата претставува опасност за нив.

Лефкија и Мери раскажуваат дека за да се борат за намалување на депонијата најпрво морале да ги сменат сопствените навики. Со тоа сакале да дадат пример што другите ќе го следат.

„Пластиката не мора да заврши на депонија, па ние се вклучивме тука. Ги охрабривме жителите на градот да го рециклираат својот отпад и да го одложуваат одделно. Апелираме до луѓето да ги рециклираат пластичните шишиња без пластичните капачиња за да може нашето комунално претпријатие да ги пресува во специјалната машина што ја поседува“, велат тие.

Поддршка на иницијативите за циркуларна економија

Заедно со нашите локални партнери и благодарение на Европската Унија, работиме со училишта, младински центри и локални непрофитни организации за промовирање практики на циркуларна економија во земјата.

„Проблемот со управувањето со отпад во Северна Македонија е еден од најголемите предизвици што ги загрозуваат животите на граѓаните и, секако, создава големи социјални и економски предизвици“, вели Сунчица Костовска Петровска од People in Need.

За поддршка на развојот на циркуларната економија, фокусирани сме на намалување на количината отпад, користење на отпадот како ресурс и промовирање на рециклирањето, апциклирањето и натамошната повторна употреба на отпадот во економијата. Дел од нашите напори вклучува тесна соработка со локалните граѓански организации, како што е Feel Krusevo.

„Работиме на зајакнување на капацитетите на локалните организации на граѓанското општество. Вкупно 12 организации учествуваа на обуките за циркуларна економија, како и за зајакнување на нивните финансиски и административни капацитети, управување и развој на стратегии. Осум од овие организации ќе добијат финансиска поддршка што ќе им овозможи да ги спроведат своите идеи“, вели Сунчица.
Проектот „Граѓанското општество и младите за инклузивен и одржлив развој преку циркуларна економија во Северна Македонија“ е финансиран од Европската Унија. Лидер на проектот е People in Need (PIN), во партнерство со АРНО, ЛЕАД и Ековита.
Оваа публикација е финансирана од Европската Унија. Нејзината содржина е исклучиво одговорност на ПИН и не мора да ги одразува ставовите на Европската Унија. 
Author: Eva Mrázková

Поврзани членови